विचार - विश्लेषन - फिचर

विपन्न समुदाय लागुऔषधतर्फ उन्मुख

कञ्चनपुर, १७ असार ।

दैनिक मजदुरी गरी जीवन निर्वाह गर्ने व्यक्तिहरु पछिल्लो समय लागुऔषध प्रयोगतर्फ उन्मुख भएको पाइएको छ ।

शारीरिक थकान मेटाउन विपन्न समुदायका व्यक्तिले लागुऔषध सेवन गर्ने गरेका हुन् । पहिला धनीमानीका छोराछोरीले मात्रै लागुऔषध सेवन गर्ने कुरा आउँथ्यो, अहिले त्यस्तो छैन लागुऔषध दुव्र्यसन नियन्त्रणका लागि क्षति न्यूनीकरण कार्यक्रम सञ्चालन गरिरहेको कञ्चनपुरमा कार्यरत गैरसरकारी संस्था फेथका कार्यक्रम संयोजक नवराज पाण्डेयले भन्नुभयोे, ‘लागुऔषध सेवन गर्नेमा मजदुर, पेन्टर र रिक्साचालक देखिएका छन् ।’

उनीहरुले दिनभरको शारीरिक थकान मेटाउनका लागि सुइद्वारा लागुऔषध सेवन(आडियुस) गरेको भेटिएको संयोजक पाण्डेयले बताउनुभयो ।

क्षति न्यूनीकरण कार्यक्रम सुरु गरिएको एक महिनामा ४३ जना दुव्र्यसनी संस्थाको सम्पर्कमा आएका छन् । दैनिक संस्थासित परामर्श लिने उनीहरु १४ वर्षदेखि ४५ वर्षसम्मका छन् । उनीहरु भीमदत्तनगर बजार क्षेत्र र पूर्व–पश्चिम राजमार्ग क्षेत्रका दैजी, सुडा, कृष्णपुर, झलारी र पिपलाडीका हुन् ।

फेथका आउटरिच वर्कर सुरेश खड्काले लागुऔषध प्रयोगकर्ताले टिडिजिसी, फेनारगन, लुविसिसी औषधिलाई सुइद्वारा प्रयोग गर्ने गरेको बताउनुभयो । लागुऔषध प्रयोगकर्ताले बजार क्षेत्रमा गोप्यरुपमा सञ्चालन भइरहेका अवैध लागुपदार्थ औषध बिक्रेताबाट दुव्र्यसनीले रु १०० देखि रु २०० मा लागुऔषध किन्ने गरेको बताइएको छ ।

बजारमा चार—पाँच वटासम्म यस्ता बिक्रेता रहेको जनाइएको छ । उनीहरुले भारतबाट अवैध रुपमा लागुऔषध ल्याएर बेच्ने गरेका छन् । उहाँले भन्नुभयो, ‘पछिल्लो समय लागुऔषध बेच्नेसमेत आफैँ सेवन गर्ने थालेका छन् ।’ लागुऔषध किनेपछि पैसा हुनेले मेडिकलबाट र अन्यले अस्पतालमा फालिएका सुइ प्रयोग गरी लागुऔषध लिने गरेको पाइएको छ ।

‘एकै सुइ र फालिएका सुइद्वारा लागुऔषध प्रयोग गर्दा गम्भीर समस्या देखिन्छ’ कार्यक्रम संयोजक पाण्डेयले भन्नुभयो, ‘त्यसैले क्षति न्यूनीकरण गर्नका लागि नयाँ सुइ दिने गरेका छौँ ।’ लागुऔषध प्रयोगकर्ताले दैनिक ४०–५० सम्म सुइ कार्यालयबाट लिने गरेका छन् । ‘हामीकहाँ आउनेलाई क्षति हुनबाट जोगाउन सुइ प्रदान, परामर्श र प्राथमिक उपचार गरेका छौँ’ उहाँले भन्नुभयो ।

अहिलेसम्म सम्पर्कमा आएका ४३ जनामध्ये अधिकांशको स्वास्थ्य अवस्था चिन्ताजनक अवस्था देखिएको संस्थाले जनाएको छ । यसअघि असहाय सेवा सङ्घले जिल्लामा २६० जना लागुऔषध प्रयोगकर्ता भेटाएको थियो । कार्यक्रम अवधिभरि उनीहरु निरन्तर संस्थाको सम्पर्कमा बसेका थिए । उनीहरुको खोजी गरी संस्थाको सम्पर्कमा ल्याइने पाण्डेयले जनाकारी दिनुभयो ।

पछिल्लो एक महिनामा तीनजना लागुऔषध प्रयोगकर्ताको मृत्यु भएको छ । भीमदत्तनगर बजार क्षेत्रको सालघारी, बागवाणी, स्थानीय पार्क र सार्वजनिक क्षेत्र लागुऔषध सेवनका लागि प्रयोग गरिएका छन् । लागुऔषध सेवनकर्ताले बढी प्रयोगमा ल्याउने सार्वजनिक क्षेत्रलाई संस्थाले उच्च निगरानीमा राखेको छ ।

‘त्यस्ता स्थानमा प्रयोग गर्नेलाई थप क्षतिबाट जोगाउन संस्थामा ल्याउन पहल गरेका छौँ’ कार्यक्रम संयोजक पाण्डेयले भन्नुभयो, अहिलेसम्म १०–१५ जनाले दैनिक संस्थामा आएर परामर्श लिइरहेका छन् ।’ रासस